Binalar arası mesafeyi fiber kısaltır

Fiber ne zaman gerekir?

Bakır yapısal kablolamada kalıcı hat sınırı 90 metredir. Bu mesafeyi aşan her bağlantı, iki bina arasındaki her geçiş, elektriksel gürültünün yoğun olduğu her güzergâh ve yüksek bant genişliği gereken her omurga hattı fiber optik ile çözülür. Fiber, veriyi elektrik yerine ışıkla taşıdığı için elektromanyetik girişimden etkilenmez, yıldırım ve potansiyel farkı sorunlarına karşı doğal bir yalıtım sağlar.

Kalay Güvenlik olarak fiber projelerinde önce mesafe, kat sayısı, geçiş noktaları ve gelecekteki kapasite ihtiyacı üzerinden bir güzergâh planı çıkarırız. Kablo çekilmeden önce kaç damar (core) gerektiği, kaç damarın yedek bırakılacağı ve sonlandırmanın hangi noktada yapılacağı yazılı hâle gelir. Fiber, sonradan damar eklemenin en zor olduğu altyapıdır; bu yüzden ilk günden yedek damar bırakmak neredeyse her zaman doğru karardır.

Single-mode ve multi-mode: OS2, OM3, OM4

Fiber kablolar taşıdıkları ışık modu bakımından ikiye ayrılır.

• Single-mode (tek modlu): İnce çekirdekli yapısıyla ışığı tek bir yolda taşır, uzun mesafelerde çok düşük kayıp verir. OS2 tipi single-mode, binalar arası omurgada, yerleşke içi geçişlerde ve operatör hatlarında standart tercihtir. Kilometrelerce mesafeye çıkabilir.
• Multi-mode (çok modlu): Daha kalın çekirdeği sayesinde daha ucuz optik cihazlarla çalışır ama mesafesi sınırlıdır. OM3 turkuaz kılıflıdır ve 10 gigabit hızda yaklaşık 300 metreye kadar kullanılır. OM4 yine turkuaz veya eflatun kılıflıdır, aynı hızda daha uzun mesafe ve daha yüksek hız desteği sunar. Multi-mode genellikle bina içi kat arası omurgada ve veri merkezi içi bağlantılarda tercih edilir.

Seçim sadece mesafeye göre yapılmaz; hattın ucundaki SFP modüllerinin tipi, gelecekteki hız hedefi ve mevcut altyapıyla uyum birlikte değerlendirilir. Bir binada single-mode ve multi-mode hatlar karışık kullanılacaksa, kılıf renkleri ve etiketleme ile açık biçimde ayrılır; yanlış modda takılan bir patchcord hattın hiç çalışmamasına ya da düşük seviyede çalışıp rastgele kopmasına yol açar.

Füzyon ek, pigtail ve ODF sonlandırma

Fiber sonlandırmanın en sağlıklı yöntemi füzyon splice, yani ek makinesiyle yapılan kaynaklı ektir. Damarlar soyulur, temizlenir, hassas kesiciyle dik kesilir ve füzyon makinesinde elektrik arkıyla birleştirilir. Doğru yapılmış bir füzyon ekinde kayıp çok düşüktür ve ek noktası koruyucu makaron ile kapatılıp splice kasetine yerleştirilir.

Sahada iki temel malzeme kullanılır: pigtail, bir ucu konnektörlü tek uçlu fiber parçasıdır ve ana kablonun damarına füzyonla eklenir. Patchcord ise iki ucu da konnektörlü hazır kablodur; ODF ile aktif cihaz arasındaki bağlantıyı kurar.

Sonlandırma noktası ODF'dir (Optical Distribution Frame, optik dağıtım panosu). Kabinet içine monte edilen ODF ya da duvar tipi fiber sonlandırma kutusu, gelen kablonun damarlarını düzenli biçimde adaptörlere taşır. Damar sırası bir düzene bağlanır, kaset içindeki fazla damar boyu bükülme yarıçapına uygun sarılır ve her port numaralanır. Konnektör tarafında SC (kare gövdeli, geniş kullanım), LC (küçük gövdeli, yüksek yoğunluklu panellerde ve SFP modüllerde standart) ve FC (vidalı, titreşimli ortamlarda) tipleri kullanılır. Konnektör yüzeyleri her takıştan önce temizlenir; fiberde arızaların önemli bir bölümü kirli konnektör yüzeyinden kaynaklanır.

Güzergâh, kanal geçişleri ve zırhlı kablo

Binalar arası hatlarda kablo, mevcut altyapıya göre kanal, menhol, askı teli veya doğrudan gömme yöntemiyle taşınır. Menhol geçişlerinde kablo boşluğu bırakılır ki ileride yapılacak ek işlemi için pay olsun; her menhol içinde kablonun geldiği ve gittiği yön etiketlenir. Kanal içi çekimlerde kılavuz tel ve uygun kaydırıcı kullanılır, kablo çekme gerilimi üretici sınırının altında tutulur.

Dış ortamda, kemirgen riski olan güzergâhlarda ve mekanik zorlanmaya açık noktalarda zırhlı fiber kablo tercih edilir. Bina içinde ise yangın yönetmeliğine uygun kılıf sınıfı gözetilir. Kolon boşluklarında ve dikey geçişlerde kablo kendi ağırlığıyla çekilmeyecek şekilde belirli aralıklarla askıya alınır.

Tüm güzergâh boyunca minimum bükülme yarıçapına uyulur. Kural olarak kurulum sırasında kablo dış çapının yaklaşık 20 katı, kurulum sonrası sabit hâlde 10 katı altına inilmez. Bu değerin altına düşen her kıvrım kalıcı kayıp yaratır ve çoğu zaman gözle fark edilmez, sadece ölçümde ortaya çıkar. Kablonun köşede keskin kıvrılması, kabinet içinde sıkma bağıyla ezilmesi ve kaset içinde gereğinden dar sarılması en sık karşılaştığımız üç hatadır.

GPON, OLT ve ONU ile dağıtım

Çok sayıda birimin bulunduğu sitelerde, iş merkezlerinde ve yerleşkelerde her birime ayrı aktif cihaz koymak yerine GPON (Gigabit Passive Optical Network, gigabit pasif optik ağ) mimarisi kullanılabilir. Merkezde OLT (Optical Line Terminal) bulunur; tek fiber hat, pasif bölücüler aracılığıyla çok sayıda aboneye dağıtılır ve her birimde bir ONU (Optical Network Unit) ile sonlanır. Aradaki dağıtım noktaları elektrik gerektirmediği için hem işletme maliyeti hem arıza yüzeyi azalır.

Klasik anahtarlamalı mimari ile GPON arasındaki seçim, birim sayısına, birim başına bant genişliği ihtiyacına ve yönetim tercihine göre yapılır. Her iki kurguda da adresleme, VLAN planı ve etiketleme aynı disiplinle yürütülür.

OTDR, power meter testi ve teslim

Fiber hat, ölçülmeden teslim edilmez. İki temel ölçüm yapılır:

1. Power meter ve ışık kaynağı ile kayıp ölçümü: Hattın uçtan uca toplam zayıflaması ölçülür ve hesaplanan bütçe değeriyle karşılaştırılır. Kayıp beklenenin üzerindeyse hat kabul edilmez.
2. OTDR ölçümü: (Optical Time Domain Reflectometer, optik zaman bölgesi reflektometresi) Hattın uzunluk boyunca profilini çıkarır. Her ek noktasının kaybı, konnektörlerin yansıması ve varsa kırık ya da aşırı bükülmüş nokta mesafesiyle birlikte görünür. Bu ölçüm hem kabul kriteri hem de ileride yaşanacak arızalar için referans kaydıdır.

Teslimde damar bazlı ölçüm raporları, ODF port eşleşme tablosu, güzergâh krokisi ve etiketleme listesi size verilir. Her ODF portu, hattın gittiği bina ve cihazı gösterecek şekilde numaralanır; menhol ve geçiş noktaları krokide işaretlenir. Kabinet içindeki fiber ve bakır düzeninin nasıl kurgulandığını sistem odası ve kabinet düzenleme sayfamızda ayrıntılı anlatıyoruz. Fiber altyapı ihtiyacınız için keşif sonrası ücretsiz teklif almak üzere bize ulaşabilirsiniz.